Home [ ᬚᭂ​ᬭᭀ᭟​ ]

       ᬢᬸᬭᬸᬦᬦ᭄ᬤᬍᬫ᭄ᬢᬫ᭄​ᬩ᭄ᬮᬶᬗ​ᬦ᭄᭟​ 
 
       Turunan Dalem Tamblingan.
                

1. Kemandirian;
    Manusmruti 4.159 
    sarvaṃ paravaśaṃ duḥkhaṃ sarvamātmavaśaṃ sukham,
    etad vidyāt samāsena lakṣaṇaṃ sukhaduḥkhayoḥ.  
Terjemahan :
Segala sesuatu yang berada dalam kendali orang lain itu menyakitkan. Semua yang ada dalam pengendalian diri adalah kebahagiaan. Ini adalah definisi kebahagiaan dan rasa sakit secara singkat.

PUJA PALI-PALI


Sinurat ring Dina Anggara Pon Ukir, Tanggal 4, Sasih Karo, Saka 1895, Bali Warsa. Nemu Tanggal 22, Bulan Juli, Tahun 1975 Maséhi.


Anéng Ashrama Manara Kusuma
Jitapsara Mandala

Sang Nipuna, Dang Guru Iswara


Iti Puja Pali-Pali, nga, krethining janma manusa, nugrahanira Sang Siddha Pandhitha Guru Yogiswara, ashraméng Manara Giri, jitaksara lingga, ri sapra nanak nira niti ring krethi Ghama Tirtha, wusa ulah parikrama anucikena awak nira, tumatasaken pawerthi Sanghyang Ighama, ri sakala niskala, sapari kramaniya, tekaning prekrethi tinuuta  ring  puja  dhehe, aghaman-ghaman, aulah dudukun walén-walén, amamangku kunang, lwirniya,   amangku   pura-pura   kayangan,   amangku sastra,

LONTAR YAMA TATTWA

 1b.       Om awighnamastu nama sidham. Puniki tutur yamma tattwa , ne munggah wang atatiwan, wang pejah mawawangunan . puniki pemlaspas bade, ma pukulun sang hyang ibu perthiwi , sang hyang yamma dipathi , sang hyang rekatanah , bhagawan sastra walikilya, bagawan wiswakarma , ulun aminta lugraha, hana manusa nira manusa wruh angawacana salwiring wewangunan, panugrahan nira sang hyang rekatanah , bhagawan sastra walikilya , bhagawan wiswakarma , ih sang hyang taru agung metu sira ing lemah , kemban de nira sang hyang ibu pretiwi, angulati sang hyang akasa , luwur nutugang yusa , karebah dening manusa nira , panugraha nira sang hyang rekatanah , bhagawan.

LONTAR AGEM-AGEMAN PEMANGKU


TEKS

/1a/ Nyang tingkahing sang amangkwin, anapuh, alamak, ma, ong sriwasundari, mahadewi, sarwa wija mrettha ya namah. Asep, ma, ong braha suka ya namah swaha. We, ma, ong gangga saramewanca namah swaha. Ngunggahang canang sari, ma, on gang ung mang, sang hyang bhayu sabdha idep, sang hyang bhayu pinaka banten, sang hyang sabdha isining banten, sang hyang idhep tungtunging banten, ong ang ksama sampurna ya namah swaha. Ngunggahang suci, mwah sahupakaraning wedhya. Puja wangsuh pada, ma, ong dewarchanem sarwa dewem, argyantu camanem dewem, ayastu dewati dewa, sarwa

INDIK SULINGGIH (PANDITHA)


Apakah Sulinggih itu ?

        Sulinggih adalah orang yang telah mendapatkan penyucian melalui upacara yang disebut madiksa. Seorang walaka yang telah didiksa mendapatkan kedudukan sebagai sulinggih atau sadhaka. Sulinggih berasal dari kata Su artinya utama/mulia, linggih berarti kedudukan. Sulinggih artinya mendapat kedudukan yang utama/mulia di masyarakat. Mendapatkan kedudukan tinggi karena beliau telah mencapai kesucian lahir batin dalam tingkatan dwijati. Dwijati artinya lahir dua kali. Lahir pertama adalah dari rahim ibu. Lahir kedua adalah lahir dari weda. Lahir kedua, sebagai manusia suci tanpa cacat/cela.

SALINAN LONTAR DEWA TATTWA

TEKS

1b. Om Awighnamastu namo siddhyem. Dewa Tattwa. Nihan parakramaning makaryya Makiis, Mamunggah ring Mrajan, ring Meru, Paryyangan, Dalem, Puseh, Lumbung, Bale Agung, Kabhuyutan, wilang nistha, madhya, uttama, ikang uttama, ngadegaken Sanggar Tawang rong, 3, munggah Suci Laksana, tibaro, wa, malada utuh, ring tengah, 5, Catur Wedya, Ghana, Yama Raja, tepung manca wanna, Pisang Leger, dawuduh peji, mwang Bebangkiet Agung, 2, Selam Kapir, Dangsil Tumpeng, 11, Bebangkit Putih, 1, Babangkit Ireng, 1, katur ka luhuring Akasa, guling bawi terus, katur kaprathiwi, 1, Bhatara ring Sanggar Tawang, matapaka/-

WHRASPATI TATTWA


Ong ulaheng Awignamastu nama sidham,

Ikki tutur Bhagawan Wraspati Tattwa, ngaran, Ida Sang Hyang Iswara sane melinggih ring pucak gunung Kelasane, ritatkala ida mapawosan tattwa kahiring antuk watek Dewatane, nuli alugrayang jenyana pangardhanan ida sane mangge ngarcana Ida Sang Hyang Parama Karana.

Duk punika wenten wiku saking swarga loka, Bhagawan Wraspati bhisekan ida, ida marek mangastuti Ida Bhatara maduluran Panca Upakara, luwire: sekar, wija, toya wangi, pasepan, pedamaran. Ri wus ida mamuja raris ngaturan sembah ida, wusane nyembah malinggah ida raris malungsurang sarin tattwane sami.

“ Singgih ratu Bhatara ndaweg jua wecanain titiyang puniki, riantuk pari kandani tattwane sami, asapunapi awinan akeh antuk Bhatara mawosang ri para Dewatane sami, wenten sane mawasta Sewa, wenten Pasupatha wastan ipun wenten Talepaka. Inggih puniki sami mabina binayan antuk Bhatara ngawacanayang siki-siki.......

..... malih tattwa tattwa punika taler katah papawosan ipun, asapunapi dwaning kakatahang margine mwah ajine antuk Bhatara”.

LONTAR UDAYATI (PALELINDURAN)


Judul : Udayati (Palelinduran)

Lontar milik : Balai Bahasa Denpasar

Nomor : 104/BPB/IIIa/91

Jumlah lempir : 84 lempir

Ukuran Naskah : Panjang 40,5 cm; Lebar 4 cm

Selesai diketik : 11 Maret 2009


SALINAN LONTAR UDAYATI (PALELINDURAN)

1a.Udayati, watek Redité, wetuning wong weh-wehan Hyang Iswara, purwa désanya, Bhatara Indra déwatanya, kakayonya kayu putih, mamanukanya syung, mayanya sungéngé, pwayanganya panji, sasatonya mésa, babutanya maulu asu, uninya ridu, prarésinya kumba, tuwuhnya tuwuh pucang, ring, ra, wetunya, ring karna mwah ring tangan gunanya, sebet maring gawénya, prajnya mangrenga pawarah yukti, wicaksana maring ucap, tur prataméng prajurit … 

TUTUR SUNDHARI BUNGKAH

     Naskah dengan judul Tutur Sundhari Bungkah dengan nomor :07.182 ini adalah koleksi UPT Museum Bali, Dinas Kebudayaan Provinsi Bali.  Naskah ditulis di atas rontal berukuran 43x3,5 cm.  Naskah terdiri dari 90 lempir/4 baris, berbahasa Jawa Kuna/Kawi, beraksara Bali, tanpa penakep, huruf jelas terbaca, dan tampak masih utuh.  Teks berisikan uraian tentang kelahiran Hyang Wariga dan manusia sebagai pemegang dan pelaksana wariga dengan sebaik-baiknya, juga uraian tentang sasih (KasaSada), konsep bhuwana agung (alam makro) dan bhuwana alit (alam mikro), adanya saptawara (Redite/Minggu -- Saniscara/Sabtu), adanya pawukon (Sinta– Watugunung) dengan sifat atau wataknya masing-masing, sejumlah cara ruwatan, dan sebagainya.

LONTAR RAJAPENI


TEKS

1b. Om Awighnamastu nama sidhi. Nyan tutur panelasning uttama, nga, sanghyang raja penni, wnang bhusananing wong lewih, pamoksan sanghyang mutamma, nga norana kwening ngetthang, kawala mudamaning tutur, mwang utamaning sanghyang bungkah, siwa, sadasiwa, pramasiwa, panungan dadi sanghyang sah sing waning nyana, kunang ta maka mimidaning tatwa carita, saka wuwus uwusan, skala tkeng niskala, ndyata maka lwirnya, duk tan hana paranparan, ge, ta, na, pa, da, u, er, norana pritiwi, apah akasa, norana wngi, nora bhuta, nora manusa, norana dewata, hana sapta sunya, nirbhana, sarining sunya maentel kadi wijining yawaut pinarah pituh gengnya, amur

LONTAR KEPUTUSAN BETARA GURU


 Teks  Salinan Lontar:

1b. Awignamastu, Iti kawruhaning sarira, kaputusaning betara guru, nga kawuwusing aji iki, sastra kaputusan betara siwa, sang hyang ardha nareswari, iki sadahira betara guru turun maring mercapada, maka wenang tiru denira sang putusing aksara, yan mahyun bersih pasocaning sarira, mwah suci bhudinya, susila dharmane, yeka maka ayu nyaning betara kabeh, bhakti ring prahyangan, mwah kabuyutan, sopakara pari-pari palanya rahayu, manut tang-

2a. karamya-ramyan, pada muji dewa betara cihnaning suka sang amurweng jagat, suda ngawirya karatonya, sekala swarga luwih tinemunya, kang semangke mapadoning mangkana, luirnya akweh kang skul, bhojana mwang panca bhoga, kang saji katur mwah prahyangan sekatahe amuji dewa betara, mwang mebhakti, wusnya mangkana bhinukti kang sarwa tamah, iku nga, luwih, amangguh suka rena bhudinya, si, wa, sa, da, siwa, ma, gu, ru, si, wa, nga, sang pinaka

LONTAR TUTUR AJI SARASWATI

Teks Salinan Lontar.

1b.     ong awighanam astu

Iti tutur aji saraswati nga. Wenang  inggange  den  sanghyang  sastra  makuta  tekeng  pidarta  nia  nga,  pradnyan prakawi sira ; wruh sabelwaning, wruh ring tastra ring buwana alit mwah ring buwana agung, wruh sira ring sastra magaswara kabeh, ring wariga, ring usada, ring tutur ring agama, sami makutania takeng pidartania. Kunang unggwaning tastra ring buwana agung: ha na ring purwa, ca ra ring gnean, ka sa ring kidul, wa la ring neriti, ma ga ring kulon, ba ta nga ring wayabia, nga pa ring utara, da ja ring ersania, ja ya nya ring madya ; pa ma da ring sor, carik ring akasa,/ duur ring asunia

KUSUMA DEWA/SANG KULPUTIH

    

     Iki utamaning pemangku, yening mangku jagat mangku dalem ngarania, masucian purnama muang tilem, berate yoga semadi, ngangge tingkahing kedarman, mangkana tingkahing mangku jagat.

    Yan nora pageh ngelaksanaang kedarman mangku sira mangku sorbet ngaran, kawenang lumaku ing sor tan kewenang sira ngangge pustaka, kawenang sira kebasa mangku, cantule sira nampi, dadu weruh ngaku weruh, tuhu sira dusun, salah tampen.

LONTAR SIWA SESANA

TEKS

1b. Nihan sanghyang Siwa Sasana kayatnakna, de sang watek sadhaka makabehan, sahananira, para dhangacaryya saiwa paksa, lwir nira, saiwa siddhanta, wesnawa, pasupata, lepaka, sanaka, ratnahara, sambu, nahan lwir nira sang sadhaka saiwa paksa, pramuka sira dhangacaryya wreddha pandita, sri guru pada dhangupadhyaya pitha maha, bhagawantha, nahan lwir nira kabeh, yatika kapwa kumayatnakna mriha makmitana sanghyang agama siwa sasana, maka don karaksaning kabhujangganira, mwang kawinayanira, page/-

LONTAR TATTWA PURWA BUMI KAMULAN

Teks : 
Om purwa bhumi kamulan, paduka Bhatari Uma; mijil saking limo-limo nira Bhatara guru. Mulaning hana Bhatari minaka somah Bhatara ; mayoga sira Bhatari. 


Terjemahan : 
Om, Purwa Bhumi Kamulan (awal mula dunia).Yang Mulia Bhatari Uma, lahir dari pergelangan kaki Bhatara Guru. 
Mula-mula yang ada adalah Bhatari, sebagai permaisuri Bhatara . Beryogalah Bhatara dan beryoga pula Bhatari.

LONTAR EKA PERTAMA


Teks:
Nihan tingkahing krda krama, ri tembening atemu tangan, wusnya adengen-dengen ring sanggar agung, jumujug ring pakasutan, angarwana, adhrtikrama, wus teka ring wara, angrep ikang matsyaketu, dyus-dyusen tang kamini, dening tata mrik, mwah anggyan-anggyan, sabhusaning ratnakanya, makadi prarasan, sahananing prani, mwah sasayut tabuh rah 1. Saha tabeh-tabehan tang raramyan, mwah tanggara, yan wus wahwa saparas, tembyaning ananggung srinatha, tukunen tang weniya, dening priyanya, maka panukunya, artha, madhyanya rajata, uttamanya kancana, makadi sabagyan yan hana mreka kaminya. Yan wus sareng peteng kanya, sapocapan lawan priyanya, makadi madumpil-dumpilan, tukunen tang nadanya, dening kalpika rukmi, amata ratna, sabagya rajata, lalamakana patola sutra, wahana bokor hema, mwang sang papangantyan, yang durung akrab kambe, haywa sire uwetwing umah, angideki lebuh agung, bwat ila-ila. Nyan dharmaning sang papangantyan, yan wus atemu smara, haywa ipal-ipal, sarisarya nangken ratriya, ring jroning paturwan, abrata silyasih, lanang istri, yan durus subha diwasa, bwat agawe ila-ila phalanya. Kramaning kakung apapangantyan, haywa sira pasah lawan istrinta, haywa sire akrida ring istri len, yan durus subha diwasa, kadi lagi, yan subha diwasa, wenang sekama-kama.
 
Terjemahan;

TUTUR ATMA PRASANGSA

Teks  Atma Prasangsa ini  merupakan salinan lontar  yang memuat ajaran Sivaistik sesuai dengan penjelasannya bahwa tujuan akhir adalah menuju ke Siva Lokha.

Tokoh utama dalam Teks Atma Prasangsa yang paling menonjol yaitu “Bhagawan Penyarikan”.

Sang Bhagawan Penyarikan ini dilukiskan sebagai seorang Brahmana yang mengetahui tentang ajaran Veda salah satunya mengenai perjalanan sang roh dan  menegetahui apa  penyebab para  roh berada di “Tegal Penangsaran” tersebut.

SALINAN LONTAR ATMA TATTWA

Teks Salinan

Om awignam astu.

Nihan pari kramaning Yama Tatwa, ngaran tingkahing wang mati lan kena winulatan sawania sawangsania, yaning brahmana, ksatria, wesia, sudra, aywa ta sira angadegana dening rontal, ala dahat, Tekaning upakarania tan prasida, ila estu palania, winastu dening Sang Hyang Prajapati, apan sira mancaning ala ayu, aywa murug linging sastra iki. muang maka wenangnia, yening Brahmana, Ksatria, Wesia, ilalang juga, utamania, kang maka pengawak dening kuasa, galihana dening cendana merik, sarwa sandinia alaning pering gading, maka ulunia kalungah nyuh gading, rambutania dening lawe ireng, kulitania dening daluang kayu, surati sastra, Pancaksara, gelari padma, ri dadaning lalang, mesi sastra Dasaksara, Ong Kara mula, Rwa Bhineda, ikang lalang, idepna ngke ning wang wati, dulurane upakara mati sekrama mangkana tingkah sang utama.

LONTAR YAMA PURWANA TATTWA

1b. Teks :
Om Awighnamastu. 
Ika sastra Yama Purwana Tattwa, sdeng Bhatari Durgga ring gaganantara tumon atma sasar ring kawah agheni, apalih warna Bhatari marupa Sang HyangYama Dipati, angamel ala-ayuning atma, waneh Yani ring Loka, tumdhun ring Wanti Pura, mandadi Bhatari Uma Dewi, ri sdeng nira melinggih ring Setragung mraga Bhatari Durgha Dewi. Wasitakna Padanda Atap Ender, jumujug ring linggih Bhatari, dadi kagyat Bhatari, mangkrak-mingkrik kadi singha lodra, ling ira, wwang paran iki dateng tan pararapan, mangke ndak tugel gulunta, ridas tinugel gulunya sang jumujug linggih Bhatari, saksana dating Bhatara Brahma, tka lesu.

LONTAR KALA TATWA

Terjemahan :  Lontar Kala Tatwa

Semoga tiada ada rintangan dari berhasil.

Inilah Kala Tattwa yaitu riwayat Bhatara Kala dari sejak beliau lahir. Diceritakan Bhatara Siwa bersama permaisuri-Nya yaitu Bhatarì Girìputri pergi melihat-lihat laut, samudra. Tak berapa lama sampailah beliau di atas samudra. Tiba-tiba bangkitlah birahi Bhatara Siwa, ingin bersenggama dengan permaisurinya, Sang Hyang Girìputri. Tidak maulah beliau (Bhatarì Girìputri) karena sadar sebagai perwujudan dewata. Kemudian marahlah Bhatara Siwa. Berkatalah Bhatarì Girìputri: Duhai junjungan, janganlah demikian, (perilaku seperti itu) bukanlah perilaku dewata.

LONTAR SUNARIGAMA

Teks Salinan Lontar

Ong Awignam astu namo sidham

Iki sang Hyang Sundari gama, ngaran, kaderistianing pakerti game, lingira sang hyang Sukseme Licin, ring wateking puru ite kabeh, make derestianing praja mandala, wenang winarah-warah, sekeramania ring sang Wisesang rat, wenang nilak sahan, tekaning wang same peraja mendale kabeh, nemitaning. 

LONTAR SIWA TATTWA PURANA

 TEKS

1b. Om Awighnamastu. Siwa tatwa purana aranya, Om nama siwa ya namah. Asuralaya, siwaloka kaharaning bhuwana, Sanghyang jagat pati madeg ngkana, tka ta wehayu rikala wulantara me, kartika masa, apan sira masasideba, de parahyang makabehan, nora nawineh de parasutanira, alunggwing padma sana mastatur, rineng arenggeng maniratna, kumnyar lwir Surya prana, abhusana manca rupa, cinatra rukma warnna, ginawane bhuta manca warnna, wus mangkana, datang kang para atmajanira, lwir aranya. Sanghyang Brahma datingeng kidul, bang warnna tkeng bhusana, acatra ru/-

TERJEMAHAN

1b. Om semoga tidak ada halangan. Siwa Tatwa Purana namanya, Om sembah kepada Siwa. Ada yang dinamakan Suralaya (Surga), Siwaloka namanya dunia itu, Sang Hyang Jagat Pati yang bertempat di sana. Pada suatu hari yang sempurna ketika bulan kartika, ialah pada hari beliau dihadap oleh para dewa, yang tidak lain adalah anak-anak beliau yang bertempat di Padmasana emas yang bertahtakan emas mutu manikam, bermacam permata mulia, berkilau-kilau, seumpama sinar Sanghyang Surya, berbusana lima warna, berbagai macam warna, menciptakan Bhuta lima warna, setalah itu, datanglah anak-anak beliau, diantaranya, Sang Brahma datang dari Selatan, merah bersinar mukanya sampai busananya, bersulamkan

WIDHI SASTRA ROGHA SANGHARA BHUMI

Teks Lontar

Kalaning kali yuga bhumi, Dewata matinggal, ginantiyaning bhuta sabhumi, wwang sama kasurupan bhuta, bawur ikang jagat, perang sumelur, ratu masatru ratu, gering tan pegat, ngendah laraning wwang, gumigil, panes, uyang akweh mati desa tepining tasik, tambeyaning ngutah missing, kadadak mati, mantra usadha punah, panditha bingung, wedha, puja tanpa caya, away tan prayatna sang bujangga aji ngawe kahayuwaning rat, dandan akena watek pandita aji, anguncaraken wedha, angunduraken gering sasab marana. Sang panditha Siwa angelaraken Akasa Astawa, Sang Panditha Budha angelaraken Bayu Astawa, Sang Panditha Byuh sisiya, angelaraken Teja Sedana, Widyania :

Salinan LONTAR BHAMA KERTIH

Teks Lontar

Om Awighnam astu

Nihan lwirning BHAMA KERTIH, nga. :

Yania harep hanyimpen salwiring wawangunan, Parhyangan, Pakarangan. Ri tkaning padewasania, wenang macaru rumuhun, antuk :

Ayam brumbun, olah dadi 33 tanding, genahnia hamancadesa, mwah pakala-hyangan, lwirnia : sesayut durmanggala,  prayascitamala, katur ring Sanghyang Bhuta Bwana, mwang, segehan agung, saha tatabuhan, katur ring Sang Bhuta Dengen

Salinan Lontar YADNYA PRAKERTI

TEKS

Iti Widhi sastra Tapini, warah Bhatari Umadewi, sira hyang ing pura dalem maka lingga gama kerti, ulahing wang kamanusan, ndya ta lwirnya: Dewakerti, Budakerti, manusakerti, jagatkerti.

Lontar TATTWA GAMA TIGA

TEKS Lontar

1b. Om Awighnamastu nama siddam. Pwa ki magama tiga, Gria Badulu. “Om Déwa-déwi Tri déwananem, Tri Murti, Tri Linggatmakem, Tri Purusha, suddhanityem sarwa jagat jiwatmanem. Om guru déwa guru rupem, guru madya guru purwa, guru pantarem, Aem (A-ricem) Brahma Iswara déwam Wisnu jiwatma tri lokem, sarwa jagat prathistanem sarwa wighna winasanem, Shiwa Sadashiwa, tirthan mrethaning malem, Buddha tirta tatragatam, siwa tirthan cagamanem, igama Iswara déwem, agama brahma déwatem, ugama wishnudéwanem mahadéwa krethajnanem. Om guru paduké bhyo namah”. Hana pramangké wuwusan, iki kala. Paramashiwa mreti, payogan nira Bhatara Mahadéwa, kinon dé nira Sang Hyang Purusangkara. Téngsun amimiti gumawéaken gama tiga-

Lontar Tutur Rare Angon


Om Awighnam Astu Namo Siddham!

Semoga tidak ada halangan, semoga berhasil!

Teks,

Nihan lingning Tatwa Rare Angon, kengetakna, nimittaning manusa pada, patemwan rare angon, lawan rare cili, katatwaning pradana purusa, tambyaning i rare angwan matemu smara, metu tang kama petak, i rare cili metu kama bang, parok tang kama bang, lawan kama petak, umunggwa ring dhaleming kundha cucupu manik, sira Sang Hyang Amretha sabwana, asuta dhah rahining kulem, ya to matangyan tang rare mungsang ring dhaleming garbhawasaning ibu,

CARU EKA SATA

Dudonan/Pemargi 

1. Patik Wenang (di gunakan saat mengening-geningin ayam pecaruan / mepepada)
2. Asuci Laksana  (Patikesan)
3. Arga Tirta
4. Mereresik
5. Dagingin Asep
6. Sucikan Bebanten
7. Melaspas Bebanten
8. APADEKU

Salinan LONTAR TUTUR GONG BESI

 

Teks Lontar

 Iti Tutur Gong Besi, nga, 

wit Dalem Kawi, nga, kawruhakna denta dadi jadma ika wnang upti astiti pralina, astiti baktine lewih, nga, tan lyan Bhatara Dalem, mtu raga lewih, nyan astiti bakti, anghing apang kawruhakna denta arane Bhatara Dalem, Ida, nga,  Sanghyang Tri Yodadasa Sakti, nga, sah  saking Puseh, malinggih ida ring desa, Sanghyang Tri Upasdhna, nga, sah saking desa, malinggih ida ring Bale Agung, Ida Sanghyang Bhagawati, nga, sah saking Bale Agung, malinggih Ida ring Pempatan Agung, Ida Sanghyang Catur Bwana, nga, sah saking Pemptan Agung, .....

SASANA: ETIKA DAN TUGAS PEMANGKU

A.      Pendahuluan

     Bila kita perhatikan kegiatan keagamaan di Bali tidak lepas di dalamnya terkandung suatu ajaran mengenai etika, susila, upakara dan tampaknya aktivitas upakara dan upacara yang sangat mendominasi aktivitas kegiatan sehari-hari oleh umat Hindu di Bali. Dalam kegiatan tersebut diperlukan seorang yang diyakini mampu untuk memimpin upacara tersebut sesuai dengan tingkat upacara, untuk kegiatan tingkat upacara kecil dan menengah diperlukan seorang pemangku untuk mengantar pelaksanaan suatu upacara.

TIKAS PEMANGKU/PINANDITA

Ngastawa Tirta Pebersihan


1. Cuci tangan             : Om hrah pat astra yanamah”
2. Berkumur               : Om pat astra yenamah”
3. Mantram Carira    : Om prasada sthiti carira suci Nirmala ya namah swaha
4. Mantram asep       : Om ang brahma amretha dipa Ya namah.
                                        Om uang wisnu amretha dipa ya namah.
                                        Om ang lingga purusa ya Namah”

PROSES UPACARA WARAK KRURON, NGELANGKIR DAN NGELUNGAH

 
BENTUK DAN TUJUAN BERUPACARA
 
Ada tiga bentuk / wujud upacara yang seyogyanya dilakukan dalam upaya menjaga keharmonisan / keseimbangan alam beserta isinya antara lain :
1. Upacara Warak Kruron
2. Upacara Ngelangkir
3. Upacara Ngelungah

I.    Upacara Warak Kruron Obyek Upacara

WAYANG SAPUH LEGER

Dalam kajian

FILSAFAT ILMU KAJIAN ONTOLOGIS

 

Sapuh Leger berasal dari kata dasar “sapuh” dan “leger”. Dalam kamus Bali-Indonesia, terdapat kata sapuh yang artinya membersihkan, dan kata leger sinonim dengan kata leget (bahasa jawa) yang artinya tercemar atau kotor. Sehingga secara etimologi sapuh leger diartikan pembersihan atau penyucian dari keadaan tercemar atau kotor.