Ong ulaheng Awignamastu nama sidham,
Ikki tutur Bhagawan Wraspati Tattwa, ngaran, Ida Sang
Hyang Iswara sane melinggih ring pucak gunung Kelasane, ritatkala ida mapawosan
tattwa kahiring antuk watek Dewatane, nuli alugrayang jenyana pangardhanan ida
sane mangge ngarcana Ida Sang Hyang Parama Karana.
Duk punika wenten wiku saking swarga loka, Bhagawan
Wraspati bhisekan ida, ida marek mangastuti Ida Bhatara maduluran Panca
Upakara, luwire: sekar, wija, toya wangi, pasepan, pedamaran. Ri wus ida mamuja
raris ngaturan sembah ida, wusane nyembah malinggah ida raris malungsurang
sarin tattwane sami.
“
Singgih ratu Bhatara ndaweg jua wecanain titiyang puniki, riantuk pari kandani
tattwane sami, asapunapi awinan akeh antuk Bhatara mawosang ri para Dewatane
sami, wenten sane mawasta Sewa, wenten Pasupatha wastan ipun wenten Talepaka.
Inggih puniki sami mabina binayan antuk Bhatara ngawacanayang siki-siki.......
..... malih tattwa tattwa punika taler katah papawosan ipun, asapunapi dwaning kakatahang margine mwah ajine antuk Bhatara”.
Asapunika atur Ida Bhagawan Whraspati, nuli nyawis Ida
Bhatara, mungguwing wacanan ida
“
Kalintang lewih, patakon nanake, nanak Bhagawan Whraspati, makrana liu baan
bapa ngalugrayang paplajahane tekening watek Dewatane makejang, wireh liu
wangsa wangsane, wiwitan panumadyane, apa krana liu dening ane madan wasana
liu.....
....wasana
jatine kene, pagawe hala ayu enu ada laad upama buka ingune wadahin jun, yadyan
gedyanga inggune tur basehin june kedasang, masih nu nyadnyadne sig june, nah
bone ane neket sig june ento wasana adannyane......
........
Aketo twah patuh wasanan pagawene, ala ayu duk enu hidup, ento maneket sig
atmane, ento ane mangupa rengganing atmane. Abana atmane kaupa renggain bahan
wasana raga ento adannyane, pasana ane ngadadenang raga, ento buin ngeranayang
demen teken sahananing pagawe saluir ane kademenin bahan wasanan pagawene......
......
bina duk wasanane nguparenggainatma wyadin awake, ento buin marayang, karma
wasana artine laad pegawe miwah pegawe, ento makrana numadine malen – lenan,
ada mabibit Dewa, ada Widyadara, ada Raksasa, ada mabibit Naga. Liu soroh
bibite ane manumadi. Ento makrana mabinayan peambekane, apa ane demeninabahan
bibitne ane malu, ento jani kitayanga kitane, ento ngranayang dadi mapagawe,
ento ane jalanina sai – sai.......
.........
Yan hala ane kapagawenin, ento makrana tiba di nraka loka, sakancan kakewehane
bakatang ditu. Disubane telah buah pagawene jele lastas kadadyang triyak, buron
miwah ulad – alid.yan melah pagawene jalanin ento ngranayang iya swargha,
ditelah pegawene ayu kapuputang katurunang dadi anak suka sugih, yan kasidayang
pagawene ayu baan iya tur kaweruhe mauttama, ditu kajinang apa luire makejang
bahan iya.......
......
Yan kasidayang dharma kapiolasane, luire punia, bhakti, kasidayang ento
makejang, uli ditu ngranayang sweca Bhatara teken iya, yan suba Bhatara sweca
sinah keajinang wasanan manusane bahana, miwah seduk panes tis sapakeweh
manusane miwah sarwa numadine, sasubane tawanga pedas pesuluhne, kene ah
kaliwata sangsaran sarwa dumadine sajaan, sakewala awak sing ada len ane
kabuktiyang tuah pakeweh aduh kenken nyasa dadi idup ideweke ne jani......
.......
Sampe iya tangkil teken sang pradnyan manunasang kakandaning idup, tur
kapangandikain, nanging tonden ja sipeng bahan iya, wireh sulit mula Sang Hyang
Suksma Wisesa ento makrana ......nyang yang paplajahan liu, encen ja sida bahan
nganggon pangebaktya ring Ida Sang Hyang Suksma, ento apang anggon kaweruh
ngastiti anggan Ida Bhatara, nah aketo nanak awanan liu paplajahane”
Sapunika wacanan Ida Bhatara Siwa nyawis Bhagawan
Whraspati, atur Ida :
“Sane
encen pinih uttama, ratu Bhatara Panembahan, mungguwing sane tatiga punika
sekadi Sewa Tattwa, Pasupatta Tattwa miwah Alepaka Tattwa punika”
Nyawis Ida Bhatara wacanan ida :
“
Oh sing ja ada soran sing ada luwihan,
suwargane nanak yan pada ya ngaba ana nganggon rurung totonan, dening suba pada apikin bapa
nabdabang jenyanane. Buat rurunge tatelu ento yan pelih bahan nakemin kaweruhe
ento sinalih tunggil mara ada kasorane, uli ditu mawetu bingung idepe, ento ane
nrang manyalahang”.
Sapunika wacanan Bhatara, nyawis Ida Bhagawan
Whraspati:
“Sane
encen kabawos bingung antuk Paduka Bhatara, sawetning sampun kecaping sastra
sane kamarginin antuk sang pandhita indike ngemargiyang punia bakti, punika
awinan bingung kabawos antuk Bhatara, nawegang lugrain titiyang wacanain
kasujatin ipun”.
Asapunika atur Ida Bhagawan Whraspati, nuli nyawis Ida
Bhatara mungguwing wacanan ida
“Adawak
buta makumpulan, iya mapangidihan apang orahin gajah, bahan kedeh deya apang
kapitutur lawut katunden ngisi bahan anake ane ninggalin gajah, nanging
makejang malen – lenan, ane gembel sinalih tunggil ane gisi tendas, buka june
orahanga, buin ane ngisi kuping, buka ilihe kone, ane ngisi caling ngorahang
buka kayune matajep. Buain ane ngisi temlelene, buka lalipine gajahe oranga,
ane ngemel basang, kadi lumbung reko gajahe. Ane ngisi ikut ngorahang buka
lindunge. Asing ane gisina silih tunggil ditu, sing ja ya bisa medasang gajahe,
buat pangadeg wyadin papindan deweknya, pabikasan miwah dayan gajahe, sinah
sing ja katawang wireh buta, asing sane gembela dogen tawanga....
.....
Sing len cara i buta mangawas gajah, aketo twah manusane bingung sajatinnya,
buta waluyannya, wirasan tattwane waluya dewek gajah, ento ane waluya temlele,
basang, batis, sastrane miwah ajine, apan liu ane kalingganin bahan Ida Sang
Hyang Wisesa, ento mangranayang bingung pati tandak – tandakin, sing nawang
kaja miwah kelod, sing nawang mule miwah wisesa, sing tau teken sor luih, sing
tau teken magedi miwah teka. Kenehe buka keto bingung adane atawa branta,
tuwara lakar makatang ane alih”.
Sapunika wacanan Bhatara nyawis Bhagawan Whraspati,
wacanan ida :
“Dahat
jejep titiyang putran paduka Bhatara ring katattwan sang buta, wenten ke
pengawasaning kasujatining jnyana, sane kasinahang ring tattwa – tattwane sami,
ndaweg lugrahin titiyang, putran Bhatara mungguwing kasujatin ipun, mangdennya
ical kabingungan titiyang putran Bhatara”.
Asapunika atur Ida Bhagawan Whraspati, nyawis Ida
Bhatara, wacanan Ida :
“Kaliwat
luwih pitaken i nanak Sang Whraspati bahane nyidayang nakonan Sang Hyang Tattwa
Jnyana. Nah sakewala apang i nanak prayatna mangitungin sastra, wireh i nanak
dogen ane tuturin bapa sarwa tattwa, wireh i nanak tunden bapa dadi guru loka
di swargan, apan sisyan i nanake mani pwan mangurukang di manusa loka
pidan.......
.....
Saluir tattwane ane yogya tawang inanak, cetana miwah acetana adannya,
jenyanane tetep tuara kahanan engsap tan pegat hening satata, tan kahalingan,
ento kahananin Cetana. Acetana sejatinnya ane tanpa jnyana, upama batu, ento
acetana keadanin.....
......
Yan suba matemu Cetanane miwah Acetanane, ento ngadakang sarwa tattwane,
luirnya : Pradana Tattwa, Tri Guna Tattwa, Budhi Tattwa, Aengkara Tattwa,
Wahyendriya Tattwa, Panca Maha Bhuta Tattwa, ento kahadaning sarwa tattwa, ento
patut tawang apang pedas. Kene pratingkahnyane, jani bapa pacang nuturang,
tatelu wilangan ane madan Cetana, luirnya : Parama Siwa Tattwa tan nyidayang
ngemanahang........
......
Punapi awinan ri antuk paragayan ida tanpa waneng tan nyidayang matujuang,
wireh paragayan ida tanpa rupa tan nyopama ida wireh maraga suwung tur twara
nyamanin ida, tan kahanan lara, wireh ida paragayan hning, suksma ida, wireh
pragayan ida tuwara sida bahan makatang......
.......
Manyusup ida kahibekan jagate antuk ida ring sawentene sami, tetep bresih
salami – lamin ipun, ri antuk paragayan ida tanpa kawitan, eling ida antuke
maraga degeng, hning satata, twara kuang ida wireh paragayan genep, Iswara Ida
wireh maraga titah. Ida pramana tan kapramanan ento sujati ane kawastanin Prama
Siwa.....
.....
ne kawstanin Sadha Siwa Tattwa, Ida Sang Hyang Sadha Siwa, hana tunjung
palinggihan ida, Padmasana arannya, apan ento Padmasanane, kesaktyan idane.
Luir kesaktiyan idane, wireh sakti, Prabhu sakti, Jnyana Sakti, Kriya Sakti, ento madan Candu Sakti......
........
Kene ane madan Wibhuh Sakti keranjingin antuk ida sarwa tattwane makejang, buka
lengise jeroning santen, ada lengis sig santene nanging tuara ngenah, keto
pedabdab idane manjing. Di Basa Kawi kaadanin manguta, ugi ida kabawos Prokta
kadi manike mangeka desa, ento Utha Proktane, kaadanin Wibhuh Sakti, ida ento
ane ngawa jagate makejang...
......
Prabhu Sakti sujatinnya tan pada pada ida di jagate makejang, ento Candu Sakti
adannya, ditengah totonan ada tunjung suteja, ditu linggih ida ri kalaning
maraga mantra paragayan ida Isana sirah idane, Tatpurusa prerain idane, aghora
hradayan ida, Bala Dewa guhyan ida, Sadyojata ragan idane, nah aketo anggani
idane, dumilah luir spatika manik.
....
Ne luir kaweruhe sig anggan idane Dura Srawana, artine mireng munyi joh wyadin
peek. Dura Sarwadnya uning teken keneh anak joh yadin pehek, Dura Darsana,
kacingakin ane joh yadin peek, buin kaweruhi dane besik – besik, Anima, Lalima,
Mahima, Prapti, Prakamya, Isitwa, Wasita, Ayakamawasayitha, ento Asta Keswarya
adannya, keto mula Ida Sang Hyang Sadha Siwa, pregata keto ne madan Sadha Siwa
Tattwa.....
........
Soring Sadha Siwa Tattwa, moya sira tattwa adannya, ditu linggih Ida Sang Hyang
Asta Widyasana, luirnya : Sang Hyang Ananta, Sang Hyang Suksma, Sang Hyang Siwa
Tama, Sang Hyang Eka Rudra, Sang Hyang Eka Netra, Sang Hyang Tri Murti, Sang
Hyang Shri Kanta, Sang Hyang Shri Kandi......
.......
Ida Sang Hyang Ananta, ento sane kapangandikayang manyusupin gumine di niskala
miwah di sekala, yadin mangelepasang miwah mangawenang byahpara, yan suba kadi
pituduh Ida Bhatara, ditu laut Ida moktah Sang Hyang Ananta, Sang Hyang Suksma
ngentinin Sang Hyang Ananta, Sang Hyang Siwata mangentinin Sang Hyang Suksma,
Sang Hyang Eka Rudra ngentinin Siwa Tama, Sang Hyang Eka Netra ngentinin Eka
Rudra, Tri Murti ngentinin Eka Netra....
......
Sang Hyang Shri Kanta ngentinin Tri Murti, Sang Hyang Shri kanta, ne bapa madan
Shri Kanta kapangandikayang papelajahane di Brahma Loka, lawut kepanah bapa
bahan Bhatara Smara, gedeg bapa teken Sang Hyang Smara, iwanbandri bapa bahan
upas paliat, ajur lantas Sang Hyang Smara, puwun telah dadi awon, nanging
smarane neket nusig bapane, ento krana bapa makurenan, teken biyang i nanake
Ida Bhatari Uma, ngelawut ngadakang Hyang Sanak Kumara, nah kaketo katattwan
Ida Bhatara, nanak Sang Whraspati, Rudrane di sor ento jemak bapa lawut
kapenekang, ida ngentenin Hyang Sikandi. Nah aketo ane madan Maya Sira Tattwa,
betenin Maya Sira Tattwa, Maya Tattwa adannya, suwung padewekannya tuara misi
inget, patuh teken Siwa Tattwa lantas karanjingin bahan Siwa Tattwa ane mawak
Acetana keranjingan kawengku bahan Siwa Tattwa masusupan wibuh sig dewek Maya
Tattwane, Siwa Tattwa ne madewek, prokta di Maya Tattwane, wireh keto makrana
mauparengga bahan mala….
… Ane madan mala Acetanane, dening mauperengga mala
maren kesaktyan idane. Katrangan ane madan sakti, sarwa jnyana, sarwa karya
karta. Kala udep Siwa Tattwane miwah kesaktian idane ento madan Atma atawa
Cethana ngeng lengeng adannya. Liu ne madan Atma Tattwa, ento makrana ebek Maya
Tattwane, buka umah tabuwane bek titib misi umah matumpang – tumpang,…….
…… Mayane waluya umah tabuwan, atmane sat panak tabuan
madumuka nyungkling mwat tuwun, sejati atmane kaolahang lantas Maya Tattwane
bahan kasiden Bhatara, nuli metu Pradana Tattwa kasarining Maya Tattwa buin
kapatemwang atmane teken pradana bahan Ida Bhatara. Maka syu keti gung atmane
manjinge ring Pradana Tattwa, punika awinan atmane lupa……
…… buin
kaolahang pradana tattwane bahan kriya saktin Ida Bhatara, lantas ngadakang Tri
Guna Tattwa luire :Sattwa, Rajah, Tamah. Kenehe iying galang, ento sattwa
adannya, ane gangsar ngendah, ento Rajah adannya. Ane baat ribut, ento Tamah,
cita ane ngeranayang mamukti swarga, cita ne ngeranayang atmane tiben naraka,
citta ne ngeranayang dadi tiryak, citta ngeranayang mamangguh moksa miwah
kalepasan...
....
Awinannya kene idepe ane saja – saja anengat ngeb, saha tahu teken awak miwah
kayogyan tingkah tur tahu teken Iswara Tattwa Ceweh ya, manis tingkahne
mesuwang munyi, melah rupa miwah adegnyane ento pamuktian Citta Satwa....
......
Ne rajah adannya, idepe bangga miwah gedeg tur matingkah ngeres resin, sanget
parikosa, brangsongan, loba, plangpang, manyagur, maninjak, mamisuh tuara ada
padalema gabah dropon, ento tingkah citta rajah adannya. Idepe getap, pikun,
kiul, kereng pules, kereng linyok, demen mamati – mati, kleca, keneh imput
ngeramang paliatne ento Citta Tamah adannya, ento citta satwa rajah tamahe,
ento negul Sang Hyang Atma, kene pakolihnya, yan satwa kenehe ento ngeranayang
deweke nepukin kamoksan, reh uli idepe galang, ngeranayang demen nyalanin kecap
agama miwah tutur Sang Adiguru....
......
Yan pada geden satwa teken rajahe ento ngeranayang demen nyalanin Dharma, yan
prade kasidayang kadharmane musti ye mulih ka suarga loka. Wireh satwa ne buwat teken pagawene rahayu,
rajahe menyalanang. Yan pada gedennyane pada telu, satwa rajah tamahe ento
ngeranayang numadi manusa reh pada isinina keneh satwa rajah tamahe. Magarasan
manah ira rajahe kagelemekin bahan I Sattwa. I Tamah ngorahang oton tur ngekoh
hati. Sane margiyang I Rajah mawinan durus I Sattwa ring I Rajah magawe ayu, I
Tamah tan mari malangin, aketo maganti – ganti I Sattwa, Rajah, Tamah.
Dadyannya sing ada payu jalanin pagawene ala ayu.....
.....Kan
kasidayang pagawene, ala wyadin ane ayu bahan sang madewek manusa, ento tatasin
pedasan Ida Hyang Widhi. Dening Ida kaparcaya jroning gawe ala ayu ane
kalaksanayang bahan i manusa. Yan Rajahe gede, gedeg dogen tur jolot teken
pagawe ala, ento ngranayang atmane tibani naraka, sakancan kakeweh ane
tandangine. Yan Tamah gede di klebete ento ngeranayang atmane dadi triyak,
lalima luire ane madan tiryak wilangannya : ubuan, buron, saluir makampid,
sakadi ayam, bebek, kedis. Sarisrapa artine sawatek ane malaku dada, upama
lalipi, lindung, lintah, endep – endep namu – namu saluirnya, ada paweweh buin
abesik makrana dadi nemnemmadan Stawara, artine watek entik – entikan, umpama
kayu – kayu, bun, padang, saluir totonan makejang. Nah aketo kedaden atmane yan
gede tamahnyane......
.....
Uli Tri Guna metu budhi liu babadihan ane madan budhi, luire : Dharma, Jnyana,
Weragya, Eswarya, ada tungkalikana, Adarma,
Adnyana, Aweragya, Aeswarya. Ada Panca Wiparya adannya ada buin tusti
mwah ada Asta Widhi adannya, ento makejang papalihan Budhi, teges suarane ring
ajeng siki – siki, Dharma ngaran Sila, Yadnya ngaran Tapa, dana ngaran
prabajya, bhiksuka ngaran yogha samadi. Sila ngaran ngagem polah rahayu, upama
I Trikaya apang tan mari magawe kalegan anak....
....
Yadnya ngaran magagaenan, upama maturan ka pura ka Dewa, ka pithara, ka Bhuta
miwah ngupakara manusa. Tapa ngaran mangatag demen, twara ngulurin indiya apang
kuat, nahan pangangseh idepe ane nagih saluir wisaya, dana ngaran bares lagas
matulung sang patut kapadanahin luih para pandita sang makardi ayu. Prabajya
ngaran wiku sane masusupan mailehan nyiarang kadharman mangardiyang i manusa
apang mangguh rahayu ulih idup kayang mati. Bhiksuka ngaran sang kuat mangamong brata – brata. Yoga
ngaran teleb ngilis tan byahpara manuju ane kabuawatang sampe pulung dadi
tunggal, amonto sane masuk wilangan Dharma.....
.....
Jnyana ngaran pratyaksa anumana agama, pratyaksa ngaran nyidayang ningalin,
nyidayang ngisi atawa apang pedas. Anumana ngaran nawang ulih atanda – tanda.
Buka nawang angine wireh ana ane tempuha, ento anggon tatenger. Kadi andus
anggon tanda nengerin api, dadi masih ringkes ngartiyang tatakeh ane
beneh......
......
Agama ngaran orta pasaja, ane madan orta
pasaja atawa saksi pasaja, upami lontar – lontar pecak karyan sang kasub nguni
kadi Bhagawan Byasa, Bhagawan Whraspati, Kresna, Siwa, Budha, luir pakaryan ida
: Saracamuscaya, Whraspati Tattwa, Kamahayanikan, Catur Weda”.
“
Inggih Sang sapa sira kaungguwan antuk sane tatiga : Pratyaksa, Anumana, Agama
punika mawasta Jnyana ugi kawastanin Samya jnyana, wera byaha pakayunane tan
seneng atawa tan kadalon ring suka sekala mwah suka niskala punika kaweragya
kawastanin....
...
Suka sekala ngaran kasugian, pangkat agung, kasumbung sasorohan totonan makadi
kasaktiyan, ane madan suka niskala upama swarga loka ugi kawastanin kasuka
etha. Mahadan kasukane dadua ento twara ento twara kawanakin bahan sang ngamong
weragya wireh seken kauningin gumine ane katawang bahan mata cunguh kuping
layah, kulit ento makejang pawakan ipian wyadin sunglap obah sakayang kayang.
Eswarya
ngaran sama dwe kasugyan pangan kinum raja brana rabi mwang panjak katah, cutet
ipun saka sugih tan kirang punapa punapi, punika Eswarya wastanipun.
Mangkin
pacang kasinahang tungkalikan ipun kinucap ring sor puniki maka tandaning swara
ne dados nungkalik, ring artine sane ring ajeng punika kawinan antuk swara
atawa aksara, A ring ajeng krunane inggih sapuniki, Adharma ngaran mahesane
tan madaging kadharman ugi saka wastanin
punggung, manah sang sapunika ah nyen kone nawang swargan uli dija padanggan
narakane papa kone yan matingkah jele, suarga kone yang mawe hayu, Ah joh ada
keto, ento munyi langit adak ngilenin sang wiku ane ngomong keto.
Buin
jahan takutne cacad ngranayang pada ngawikonin, sajawine sing ja saja buka
munyin aksarane reh ane twara ngenah jenah tuturanga, keto keneh sang nganggon
Adharma, kawetuang bahan tuna kapradnyane, adnyana ngaran idhepe twara misi
pratyaksa anumana agama mawanan katongosin bahan wikalpa sangsaya ngaranta,
sangsaya ngaran selang bahan tetakeh ane pelih, idupanga, nranta ngaran kenehe
salah sengguh cutetnya.
Wikaya,
sangsaya, dranta ento madan adnyana, aheragya ngaran manahe sane kadalon weneng
ring barang nista, madya, uttama munyin ipune ne mulia ento uttama, ento madan
weragya. Aheswarya ngaran sane tan kahanan pangan kinum miwah ranga brana tan
maduwe dadi rabi mwah panjak, cutet ipun lacur.
Kang
sapa sira ugi nyidayang nganggen kadharman, punika pacang mantuk ka suarga
bhawana. Sasampune lami ring swarga loka mangda dados dewata kakeniang jenyana
luih antuk Ida, minakadi tani pagubane. Pangidayang ngeniang Jenyana, mantuk kamobhawana
tan malih ...... tur kaungan Cadu Sakti
malinggih ring Siwa Loka, Cetanan idane nunggal ring Bhatara.
Sang
manyidayang werasya ida mantuk kaprakerti loka rumasa kadi suka kadi aturu
tanpa ngipi, aketo kasukane rasayang ida, wekasan ida mandadi dewata. Sang
nyidayang Eswarya kasidan asing brata ida tur mangguh dadi madiguna, kasamen
pacang manadi dewata ugi, kene pikolih tungkalikane, yaning madarma tingkahe
tan wurung dadi wiryan. Yaning sang nganggo adnyana pacang malinder dadi jelema
tiryak, reh tan mari katutug tingkahe hala hayu, twah pandita sujatinya kang
nyidayang matingkah rahayu awanan liyanan manadi tiryak.
Yaning
Aweragya miwah Aeswarya tan pegat amangguh pakewuh laris Ida Bhatara tekeng
sang aketo.
Ane
madan Panca Wirya luire : Moha, Tamah, Maha moha, Tamisra, Anda tamisra. Tamah
ngaran kenehe demen teken pikolih prajani,
miwah suka sekala. Moha ngaran dot makatang asta keswaryan nora saking
maurukin kadarman. Maha moha ngaran dot makatan kasukan di niskala mwah asyta
keswaryan ulian ngelek ati. Tamisra ngaran sai ngajap apang apang nepukin
kasukan pidan. Andatamitra ngaran manyedihang barang ane sube ilang telah yadin
rusak makadi mangelingin anak suba mati ento makejang urungan deweke nepukin
sangsara.
Kene
madan Tusti, luirnya : Adnyana, Raksana, Ksaya, Satna, Aingsa, Subagya, Akala,
Anatma, ugi madan Asta Tusti ngaran kalegan kutuh soroh, tegesnya, Sadnyana
ngaran maneduhang kasugihan uli mangulak-ulak, entene ento legayanga raksana
ngaran disubane kumpul melah gelahne ento lantas sungkemina, sukan iya pragat
aketowan, ye suba lega.
Ksaya
ngaran buka anake maan gelem lantas
seger, segerne ento lebayanga. Sangga ngaran legan kenehne kalane manemu teken
ane sayangan. Yan nora kahucap di arep makejang madan wahya tusta ngaran lega
sekala yadin kalegan kasar, kene ane madan kalegan niskala : Abagya ngaran
kenehe kadi nampi lacur, keneh anake keto kene beneng tusing ada gawen idewek
rahayu ane malu duk dumadine nguni krana nemo kang buka jani krana
,.......patut melaksana rahayune jani,
apang eda buka jani mani puan yan manumadi, sekala ngaran kenjel i dewek
ngamet apang ane kahacepang eda tuyuh manganti adenan suka yan anti dogen
tekane buin pidan. Anaatma ngaran ngenahan kenehane nyihnayang amun pitutur
gurune tusing ja buat ngalimbakang, tuara nyak masemadi, bani menasakang
paplajahan teken ilmu lega ya kenehne ento madan dyatmika tusni ngaran kalegan
suksma, ngeranayang mebed jnyanane enggalan kenehne lebayanga, telah ane madan
Asta Tusti.
Ane
madan Asta Sidhi, ngadana, sang nyidayang makidihang madanain sang kakewehan,
madyana ngaran sang anteng melajahin sahananing tattwa. Arka ngaran penalike
beneh yadin melantaran bahan telebe ngitungin jnyana, mahan swara suksma ngaran
munyi klebet ane beneh uli ditu tepuk tatwane beneh, ento manjing madan wahya
sidhi.
Dyatmika
sidhine ngaran sang nyidayang ngilangan penyakit, tatelu ngaran, penyakit
tatelu adyatmika duhka, adyatmika duhka adi dewikaduhka. Tegesnya adyatmika
duhka ngaran penyakit uli keneh demene masanggama mamurug kawanengan, dot
sakti, runtag, urembarah purukuris, wawa pita slesma, sula, lara tis, ento
penyakit uli keneh adannya adine wikaduhka ngaran.
Penyakit
saking dewa luirnya ; sander kilap, buduh, ayan, kawesa graha, sasorohan ento
penyakit saking dewa, yan manut kitab Yogha Sutra kasinahan penyakit rasa.
Hwatindriya
ati buti kaduhka, ngaran masepeg, kacetik, jinimus, kena upas, kena bhicari, kena teluh, cegut
tledu, tunggeng, lalipi, soroh sekala
uli barang ane ngenah ngaran penyakit uli sekala.
Adyatmika
Sidhi ngaran, sang ngidayang ngilangang penyakite ane tatelu. Uttama Sidhi
ngaran Ida Sang Yogiswara, nyidayang amangguh anima, diguna. Pragat amonto
papalihan ane madan budhi, apang i nanak tatas tahu, uli budhi metu angkara,
ngaran, kapalih dening telu pawos, luire ; Satwika, Rajasa, Tamasa. Yadin
ngaran webrata, Stwika ngaran tejasa ngaran Rajasa, bhutani ngaran Tamasa
pahambekane tatelu mesib teken satwa sajah tamah buka ane kinucap di arep.
Angkara
jatinnya kenehe merasa ada, kenehe mangaku ada uli ditu metu marasa ada magenep
– genep sakancan ane ada di gumine, tur uli ditu metu kenehe ngakuin gelahe ne
tuara jati gelah, uli ditu mentik prasayane ane jele – jele idup mati.
Angkara
metu malu dasendriya.... makuping cangkem, mata layah, cunguh, kulit, lima,
batis, jit, purus, mwa ngaran makejang mesu uli angkara bhuta dadi metu Panca
Tan Matra, ngaran, janda tan matra, sabda tan matra, sapasa tan matra, rwang
tiban mang rasa tan matra tanpa rawat.
Angkara
tejasa ngawetuwang gagaen saluiring karya.
Angkara wekreta bareng i butani guru menyalanang. I panca Tan Matra metu
panca Butha ngaran ; pratiwi, apah, teja, bayu, akasa, akasa metu saking sabda
tan matra, sparsa ngaran metu saking angin, teja ngaran metu saking rupa tan
matra, apahe ngaran metu saking rasa tan matra, pratiwi, ngaran, metu saking
ganda tan matra, keto jati Panca Maha bhutane, teked ditu telah satwane di sor.
Padabdab
satwane ane beten lawan baduwur pada saling unyahin saling asukin. Di pratiwine
kumpulan tatwane makejang. Ada buin Panca Guna wetu saking Panca Maha Bhuta,
ngaran, sabda, sparsa, ngaran, rasane
karasayang dening kulit, rupa, goba, rasa ane kerasayang olih lidah.
Ganda
ngaran bo, sad rasa ngaran lawan, pakeh, amla, masem, katuka, lalah, tikta,
pahit. Ksaya, sepet, madumara, manis. Bo duwang soroh, pengit, miyik, ganda
gunaning langit. Saparsa, gunaning angin. Rasa nu gunaning lidah, sabda
gunaning pritiwi, rupa gunaning teja, rasane kapangan kinum luh muani, dadi
urip mwah sarira, sarin sarirane dadi kama, kamaning lanang, sukla, ngaran.
Kamaning istri swanita, ngaran disubane matemu sukla swanitane kala ditu kahisining
urip. Lianan suklane ring swanitane dadi lanang, lianan swanitane ring suklane
dadi luh pada liannya dadi bancih, suklane dadi tulang, wang sumsum.
Swanitane
dadi getih, kulit, isi, tatelu saking lanang, tatelu saking luh ento dadi sad
gosa, ngaran, sabda tan matra dadi kupa, dingeh gunannya sparsa tan matra dadi
kulit, ngerasayang panas tis, letuh kasap gunanya, rupa tan matra dadi mata,
ninggalin gunannya, rasa tan matra dadi layah ngerasayang sadrasa gunanya,
ganda tan matra dadi cunguh ngadek bo, miyik, pengit gunannya, ento ngaran
Panca Budindriya, srotendriya ring kuping gunannya mangrenga, twakindriya ring
kulit, gunanniya mangrasa, cakswindriya ring mata gunaniya andulu, jihwendriya
ya ring lidah, gunaniya lidahe bisa ngerasayang, grahendriya ring cunguh krana
bisa ngadek. Indriya ring cangkem krana bisa ngucap, panindriya ring tangan
krana bisa majemakan, panendriya, batis, krana bisa matindakan, payungandriya,
silit krana bisa ngentut, pastendriya, purus, baga krana ngiyeh mesuang sukla swanita,
keto pidabdab dasendriyane ring sarirane”.
Nyawis
matur Bhagawan Whraspati :
“Sapunapi
dwaning kakalih antuk Bhatara mawosang indriya punika, inggih magenah sane
kagenahin wadah ring daging”.
Mawacana
Ida Bhatara :
“Beneh
patakon i nanake Sang Whraspati,
sujatine sat jiwa ring sarira, tuara bisa mawelah sarirane yan tan misi jiwa,
keto masih kupinge tan bisa ningeh yan tan misi indriya, jatinnya ya dadi palih
dua ngadanin, upama kuping madan golaka ngeranayang ningeh madan Srotendriya,
cutetnya dasa golaka ngaran, kuping, mata, lidah, cunguh, kulit, silit, lima,
batis, cangkem, purus yadin baga, ne madan Dasendriya, Srotendriya,
Caksuindriya, Jitendriya, Granendriya, Wakindriya, Wadendriya, Laywindriya,
Pastendriya, keto babadihan indriyane teken kolakane, keneh ane kadi ratun
indriya, keneh ane rungu teken wisaya.
Wisaya
limang soroh: sabda, Saparsa, Rupa, Rasa, Sabda, patuh teken guna kadadin Panca
Wisaya, yadin Panca Guna, sakewala indriyane tuara nyak yan tusing bahanga
wisayane, yan suba misi penagih indriyane, upama nganggo ane melah – melah,
dadaharan, kurenan, sarwa gagambolan, makejang ane melah – melah ditu kadalon
Sang Hyang Atma, di sarirane, reh Ida Sang Hyang Atma muktyang sajatine ento
makejang, awinan i manusa musti mati kang dikenehe masih takut mati.
Deweke
waluya mawak kreta, gawene hala hayu ento bulak balik malincer waluya roda,
Sang Hyang Atma waluya lembu ane ngedeng kretane, Bhatara Iswara waluya kusir
ane ngubuh lembune apang ngedeng kretane. Tan ledang i kusir yan twara jalanin
pituduh idene krana tuyuh i lembu, keto jatinnya sasaman Atmane kadalon
ngalihang amah – amahan indriyane.
Bahan
kakewehan ngalih krana metu kitane samah, mohane, kopane, lobane, iri hatine, ,
sakit atine, seduke, bedake, kewehe,
keto twah pidabdab manusane, ditu Sang Hyang Atma sumingkin paling, tungkalik
anggona ruwang teken ruwangne, anggon pangangon teken juru angone, reh dotte
twara pegat di manusane, madahar, pules ento ane utamayanga, disubane makelo
iya nyalanang madahar yadin pules, sayan tuna ingetane jagjagina teken pikune,
inguhe.
Reh
kerenge medahar, mula ngeranayang kereng pules ngawetuwang bingung lupa,
disubane pikun, bingung sane kawetuwang, dening kerenge ngulurin pangan turu,
neranayang tumitis dadi buron yadin kayu kayu. Keto kadaden atmane yan takut
ngelawanin..... sang dewek pacang ngelawanin dot, reh keto waluya rurung belig,
gangsar pesan ngaranang anak ngaba kakewehe”.
Nyawis
atur Bhagawan Whraspati :
“Ratu
Panembahan, dahat mangangen pisan indik Ida Sang Hyang Atma yan sapunika,
sapunapiang mangda Ida luput ring kepapan”.
Sumahur
Ida Hyang Siwa:
“Yan
inget teken asalnyane ditu bresih Sang Hyang Atma, uning teken suka dukan
sarirannyane wirwh ida mengkeb jeroning sarira, manyuluhin tattwane makejang,
ida mamuktiyang, sasamane kene awake waluya puri twi antah karanane waluya
papatih. Tri antah karana ngaran, citta, budi, manah, angkara, indriyane waluya
panjak, panca wisane waluya pabuktyan ane kapangan kinum sahi sahi, Sang Hyang
Atma waluya ratu, yan kadalon Sang Hyang Atma mamukti di sarirane, ento
ngranayang twara eling teken raga lali teken mimitan. Kene karanane elingan
pesan, i nanak suba tahu unduk Sang Hyang Atmane tan mari ngawe sukaning sarirane,
awanan ada mamuwatang endah pelag, ada magawe ka uma, ada madagang, mamande,
ngundaginin anggonange liyang babuktyannan i dasendriya, upama pangayate
abesik, tur twara lega yan twara isinin panagihne abesik – besik, ento krana
keweh i pangayah ane padidyana”.
Matur
Bhagawan Whraspati :
“Munggwing
pabedan Atmane ring sarira punika lungsurang titiyang, meweh titiyang
ngamanahang sapunapi panginayasan Atma punika ring citta punika, wacananin
titiyang, putran paduka Bhatara”.
“Ento
masuk di aksarane, angkarane manyanding di bayune, bayune matakitan ngajak
sarirane, kene padabdabnya ada ane madan wat di deweke, wat gede cenik, beten
pungsede tongos bongkolnyane, ngamenekan uli pungsed ditu buin macarang carang
majajar ngamenekang, bongkol wurung – wurungane tatelu liyunnya ane mai uwate
adasa, ngaran, gina, pinggala, susumna, gandari, asti, jihwa, wusa, alapaca, ,
kuhu, sangkini, ento dadi marga, ida wuru wurung di kanawan, pinggala di kebot,
susumna di tengah, sajawin ta ada samblah ka cunguh nanging ane baca tengah
cunguhe matutup awanan twah dadwa song cunguhe buin menek medah ke pabahan ada
ane nunceb tuwun medah ke tangan suku, ka jeriji, matumpang matanceb, ada
ngandang, ada majujuk, carange buwin macarang, ada mdah ka isi, ka kulit dadi
ngenah bulu, bulu – bulune makejang mabongkol wat, ngaran, pukuh wulu, wate
makejang misi bulu, adasa liun bayune, ngaran ; prana, samina, samana, udan,
byana, naga, kurmara, krakara, dewa natha, dananjaya, ento babadihan bayu adasa,
pada malen - lenan gagaene besik – besik len goba.
Ayu
pehes kene gagen ayu samane ne di angangne
ayu udana di pabahan, ngijapang mata metu tang ginan gagaene ditu tur
numbuhang bok, byana bayu sabilang kuku tongosne, ngolahang lima batis, sarwa
buku, tur ngawe ko patuwah gawennya.
Bayu naga makiud gawennyane, bayu kumara ngawe kedut ngejer, bayu krakara ngawe
bangkes, bayu dananjaya ngawe sabda rikalaning mansi nu nongos di bangkene bayu
dananjaya ento, sujatin bayune twah abesik sane walah lan gagahe ne
pratingkahne warnane, karana liu
kaadanin bayune besik – besik pada ngiket atmane teken sarirarne dening kuat
panegulannyane ento, krana kukuh Sang Hyang Atma ring sarira dyastu lunga ke
jagate len.
Nyen
madan jagat len, ada Panca Pada, ngaran, gumi lalima, apang i nanak nawang,
maka linggih Sang Hyang Atma ring sarira, dyastu lunga, ngaran, jagra pada,
supta pada, ngaran, gumine ane tawang kalaning bangun. Yan twara makwang
bangune ditu Sang Hyang Atma waspada manyingak mangambel, apa luwir, Sang Wiswa
parab idane duk aketo.
Yan
ring supta pada, ngaran, kalaning pules leplep kadi suwung, twara marasa, twara
magoba apa – apa keto padabdab gumine ditu. Lalis Sang Hyang Atma ditu Sang
Shri Pada parab ida duk ento. Di Swapna pada, ngaran, gumine di pangipyan samar
kadi lawate di yeh pakantenannya, yan ngalencok yehe, samar twara pedas lawate.
Reh
matiru jagat Sang Hyang Atma samar jagate, sang teja sama rat ida duk totonan.
Buat gumine katelu ento waluya pangadeg sang hyang ento, ento atma sangsara
adannya, reh ingete malinder, ka Dewa, ke manusa, ka buron, swarga naraka
padewekannya, gumi jagra swapna siwah, suptane ditu dogen biasane bulak balik
Sang Hyang Atma, dagingnya bangun, pules, ngipi, keto dogen biasane dademenan
manusane miwah isin gumine makejang”.
Nyawis
Ida Bhagawan Whraspati:
“Atmane matangi pecak ngeraris sirep ngeranjing ka supta pada nuli lipya
tan eling ring punapa punapi sat sampun padem, patute wentenan pisan ngeraris
padem, tan wenten pantes matangi malih santukan tan maduwe manah malih,
padaging piuning titiyang ring paduka Bhatara, sawetning saluir sane maduwe
idep, punika bawosan paduka Bhatara cetana, ngaran, kamengetan.
Yan
sapunika tan wenten patut Sang Hyang Atma bawosang cetana, ri antukan malih
urip sane sampun maturu, asapunika jatin ipun punika”.
Sumawur
Ida Bhatara :
“Ento
awanan bapa nunden i nanak apang melah maartiyang ne teken sarwa tattwane ane
suba tuturang bapa pradana tattwane ento awanan acetana ngaran engsap, dening
manjing Sang Hyang Atma da pradana tattwa, awanan ida manadi lali reh pradanane
ngawe lalin Ida Sang Hyang Atma, dagingnya tan ada pradana tattwa Ida Sang
Hyang Atma, kalaning i manusa aturu”.
Nyawis
malih Bhawan Whraspati:
“Banget
pisan punika, awinan manah titiyange sumangsaya ring antukan manados kimper
Sang Atma, punika ring paradana punika, manahang titiyang lupa punika niskalan
Atmane, reh metu saking lupa kaelingan ban nandang suka duka, punika sane
nandang sangsara idepe, dwaning tan patut idepe bawosang wisesa, wantah lupane
sane jati wisesa antuk atma nandang suka duka”.
Sapunika
atur Ida Bhagawan Whraspati.
Nyawis
Ida Bhatara :
“
Sayang pesan penyaih nanake, acetana ane engsap, cetanane ento keranjingin
bahan cetana atawa katitah bahan cetana, upama buka anake ngarapin tanah anggon
jun, tanahe upamayang acetana, nangingnya i tanah sinah twara bisa ngitungang i
manusa ane waluya cetana”.
.........oo0oo........
|
Judul |
:
Whraspati Tattwa |
|
Druwe |
: Puri
Bangli |
|
Kasalin
olih |
: Ida
Bagus Bajra |
|
Asrama |
: Giriya
Gunung Payangan |
|
Puput |
: 31
Januari 2014 |
|
Kajilid
olih |
:
Ydk-Bali 2016 |
|
Katureksa |
: |
|
|
: |